Blog
Mert Özen'in yazılım geliştirme, backend, frontend ve DevOps üzerine blog yazıları.
jq ve yq Derinlemesine: Komut Satırında JSON ve YAML Sorgulamak, Dönüştürmek ve Düzenlemek
jq olmayan bir alanı hata değil null olarak döndürür ve boş sonuçta da 0 ile çıkar; CI'da koşul olarak kullandığın her filter'a -e ekle. Bookstore.Api, kubectl, dotnet list package ve GitHub API çıktılarıyla select, group_by, reduce inputs, --arg/--argjson ve @csv'yi; yq ile image tag'ini yorumları koruyarak güncellemeyi, iki farklı yq'yu ve Windows tırnaklamasını gerçek çıktılarla gösteriyoruz.
JSON Schema ile Configuration'ı Doğrulamak: Editor IntelliSense, SchemaStore ve CI'da Validation
.NET binder yazım hatalı bir ayar key'ini sessizce yok sayar; JSON Schema'da additionalProperties: false bu hatayı dosyayı yazarken ve CI'da yakalar. Bookstore.Api için 2020-12 şeması yazıp SchemaStore, VS Code eşlemesi, YAML şema yorumu, check-jsonschema, ajv ve JsonSchema.Net ile doğruluyor; draft karışıklığını ve format'ın her yerde kontrol edilmediğini gerçek çıktılarla gösteriyoruz.
TOML, INI, .env ve Diğerleri: Hangi Configuration Formatı Ne Zaman?
Dosyayı kimin okuyacağına göre seç: tek okuyucu .NET ise JSON ve environment variable yeterli, aynı .env'i birden fazla araç okuyorsa en katı ortak alt kümeyle yaz. Aynı .env'i Compose, Node.js, dotenv, python-dotenv ve bash'le; aynı INI'yi .NET, Python ve git'le okuyup farkları, TOML 1.1'in tarih tiplerini ve Bookstore.Api ayarının beş formatta tek configuration'a dönüşmesini gösteriyoruz.
YAML 2: Multiline String'ler, Anchor/Alias, Merge Key, Çoklu Doküman ve KYAML
Script'i | ile, uzun metni > ile yaz; secret gibi tek satırlık değerlerde |- kullan, yoksa sona \n eklenir. Merge key (<<) YAML 1.2'de yok: Compose, kubectl ve kubeconform destekliyor, GitHub Actions desteklemiyor, js-yaml 5 ise ayar istiyor. Çoklu doküman, anchor'ın doküman sınırı, güvensiz tag'ler, KYAML ve Bookstore için bir yamllint kural setini gerçek çıktılarla gösteriyoruz.
YAML 1: Syntax, Tipler ve "Norway Problem": Bir YAML Dosyasını Doğru Okumak
Tırnaksız bir YAML değerinin tipini parser'ın uyguladığı kural seti belirler: YAML 1.1'de NO false, 12:30 sayı, 0755 sekizlik; YAML 1.2'de üçü de farklı. PyYAML, ruamel.yaml, js-yaml, YamlDotNet, yq, Docker Compose ve kubectl'i aynı dosyayla çalıştırıp Bookstore'un compose.yaml ve Kubernetes manifest'indeki üç gerçek tip hatasını gösteriyoruz.
JSON'u Gerçekten Bilmek: RFC 8259, Sayı Hassasiyeti, Duplicate Key, JSONC, JSON5 ve JSON Lines
RFC 8259 duplicate key'i ve sayı hassasiyetini tanımsız bıraktığı için aynı JSON'u Node.js, Python, jq ve .NET farklı okuyabiliyor: dördü de tekrar eden key'de sonuncuyu alıyor, 2^53'ten büyük ID'yi yalnız JavaScript yuvarlıyor. BOM, NaN, baştaki sıfır, appsettings.json'daki JSONC, JSON5 ve Bookstore sipariş export'unun JSON Lines hâlini gerçek çıktılarla gösteriyoruz.
Regex'in Bedeli: ReDoS, Catastrophic Backtracking, Okunabilirlik ve Regex'i Test Etmek
İç içe quantifier, çakışan alternation ya da art arda .* içeren bir pattern, neredeyse eşleşen bir input'ta üstel ya da polinom sayıda deneme yapar; ölçümümüzde ^(a+)+$ 28 harfte .NET'te 10 saniye sürdü, NonBacktracking 0,07 ms. Tehlikeli yapıları PCRE2 adım sayılarıyla tanıyor, Cloudflare'in 2019 kesintisini, Angular validator'ı ve sunucu doğrulamasını, (?x) ile okunur pattern'i, xUnit [Theory] ile test tablosunu ve e-posta için MailAddress kararını gösteriyoruz.
.NET'te Regex: GeneratedRegex, RegexOptions, Timeout, NonBacktracking ve Span API'leri
Sabit pattern'ler için [GeneratedRegex] kullan, runtime'da belli olan pattern'leri bir kez oluşturup sakla ve güvenilmeyen input'ta timeout ya da NonBacktracking ver; her çağrıda new Regex(..., Compiled) ölçümümüzde source generator'dan otuz üç bin kat yavaştı. BenchmarkDotNet ölçümü, allocation yapmayan EnumerateMatches, timeout ve NonBacktracking'in reddettiği yapılar, IgnoreCase'in kültürü ne zaman okuduğu ve Bookstore için ISBN doğrulama ile Türkçe slug üretimi gerçek çıktılarla.
Komut Satırında ve IDE'de Regex: grep -E/-P, ripgrep, sed, git grep, PowerShell ve Repo Genelinde Find/Replace
Repo genelinde regex ile değişikliği güvenli yapmanın sırası şu: temiz çalışma ağacı, dosya listesini git grep ile almak, rg -r ile önizlemek, sed -E ile uygulamak ve git diff ile kontrol etmek. grep, ripgrep, PowerShell ve IDE'lerin regex farklarını, Bookstore'da interpolation'lı log çağrılarını message template'e çeviren gerçek bir refactor'u ve CRLF'li dosyada $'ın neden eşleşmediğini .NET 11'in AnyNewLine option'ıyla birlikte gösteriyoruz.
Regex Flavor'ları: .NET, JavaScript, PCRE2, POSIX BRE/ERE ve RE2 Arasındaki Farklar, Glob ile Regex'i Ayırmak
Aynı pattern flavor'a göre çalışır, hata verir ya da hata vermeden başka bir şey eşleştirir: Perl ailesi (.NET, JavaScript, PCRE2) backtracking ile lookaround sunar, RE2 ve Rust regex lineer zaman için bunlardan vazgeçer, POSIX en uzun eşleşmeyi seçer. Aynı probe listesini beş engine'de çalıştırıyor, Prometheus'un =~ ile tam eşleşmesini promtool ile, glob ile regex farkını .gitignore ve PowerShell ile gösteriyoruz.
Lookaround, Inline Flag'ler ve Unicode: Lookahead, Lookbehind, (?i), \p{L} ve Türkçe Karakterler
Lookahead ve lookbehind karakter tüketmeden bir pozisyonun önünü ya da arkasını kontrol eder; değişken uzunluklu lookbehind .NET ve JavaScript'te çalışır, PCRE2'de sınırlı, ripgrep'te hiç yoktur. Inline flag'leri ve JavaScript'in (?i:…) modifier'larını, \p{L} ile v flag'ini, .NET'te IgnoreCase'in kültüre bağlı olduğu için ıssız ile ISSIZ'in eşleşip eşleşmediğinin ortama göre değiştiğini gerçek çıktılarla gösteriyoruz.
Gruplar ve Backreference: Capture, Named Group, Non-capturing, Alternation ve Replace'te $1/${name}
Capture group'lar açılış parantezinin sırasıyla numaralanır, ama .NET isimli grupları en sona koyduğu için aynı $2/$1 replacement'ı .NET'te ve JavaScript'te farklı sonuç verir. Named group yazımlarını, ES2025'in tekrar eden grup isimlerini, backreference ile tekrar eden kelimeyi, POSIX'in en uzun eşleşme kuralını ve .NET, JavaScript, sed ve VS Code'un replace syntax'ını gerçek çıktılarla karşılaştırıyor, Bookstore'un CSV'sinde yazar adlarını çeviriyoruz.