Script'i Test Etmek ve Taşınabilir Kılmak: ShellCheck, shfmt, bats-core, CI ve macOS'taki Bash 3.2'den Bash 5.3'e
Bash script'leri ShellCheck ile lint edilir, shfmt ile biçimlenir ve bats-core ile, PATH'e konan stub'larla test edilir; üçü de CI'da her pull request'te çalışmalı. Bookstore'un deploy ve kütüphane testlerini yazıp GitHub Actions'a bağlıyor, aynı testleri macOS'taki Bash 3.2'de, Bash 5.3'te ve Ubuntu 26.04'ün Rust coreutils'inde koşturup taşınabilirliğin nerede kırıldığını gösteriyoruz.
Sürüm notu: Bu yazıdaki örnekler Ubuntu 24.04 LTS (uzun süreli destek sürümü) üzerinde Bash 5.2.21 ve kaynaktan derlenen Bash 5.3.20 ile, Ubuntu 26.04 container'ında Bash 5.3.9 ile ve macOS 27'nin /bin/bash'i olan Bash 3.2.57 ile; ShellCheck 0.11.0, shfmt 3.14.1, bats-core 1.14.0 ve actionlint 1.7.12 kullanılarak denenmiştir. Bu sürümlerin hepsi yazım tarihinde (Kasım 2026) son kararlı sürümlerdir.
Önce Tahmin Et
Deploy script'inin bats-core testlerinden biri: checksum'ı tutmayan bir artifact'la deploy'u çalıştırıyor, 1 ile bitmesini, hata mesajını ve current'ın değişmediğini kontrol ediyor.
@test "a checksum mismatch stops before anything is extracted" {
publish_artifact 1.4.7
echo "0000 bookstore-api-1.4.7-linux-x64.tar.gz" >"$STORE/bookstore-api-1.4.7-linux-x64.tar.gz.sha256"
run "$SCRIPTS/bookstore-deploy.sh" -e staging -v 1.4.7
[ "$status" -eq 1 ]
[[ $output == *"checksum mismatch"* ]]
[ "$(current)" = 1.4.6 ]
[ ! -e "$BOOKSTORE_ROOT/releases/1.4.7" ]
}
Bu test, deploy script'inin ilk satırlarında çöktüğü, checksum'a hiç gelmediği bir ortamda geçebilir mi? Cevap macOS bölümünde, gerçek bir koşuyla.
Önceki yazının sonunda deploy script'i yaklaşık 300, kütüphane 120 satıra çıkmıştı. Bu boyutta bir kodu her değişiklikte elle denemek sürdürülemez ve elle denenen şey, denenen makinede çalışır. Serinin bu son yazısında sitedeki serilerin ortak örnek uygulaması Bookstore'un (bir online kitapçı) ops script'lerini üç araçla güvenceye alıyoruz: ShellCheck, shfmt ve bats-core. Sonra aynı testleri macOS'taki Bash 3.2'de, Bash 5.3'te ve Ubuntu 26.04'ün Rust ile yazılmış coreutils'inde koşturup taşınabilirliğin gerçekte nerede kırıldığına bakıyoruz.
ShellCheck: Editörde ve Her Commit'te
ShellCheck'i ikinci yazıdan beri kullanıyoruz. Editörde (VS Code'daki ShellCheck eklentisi gibi) yazarken uyarı vermesi işin yarısı; diğer yarısı, uyarıların CI'da build'i kırması. Dördüncü yazıdaki .shellcheckrc repo kökünde duruyor ve hem editör hem CI aynı ayarı okuyor. Kontrol listesine artık testler de giriyor; ShellCheck #!/usr/bin/env bats shebang'ini tanıyor:
$ shellcheck scripts/*.sh scripts/lib/*.sh tests/*.bats tests/*.bash && echo "shellcheck: clean"
shellcheck: clean
Bir uyarıyı susturman gerekiyorsa bunu dosyanın tamamı için değil, satırın hemen üstünde ve nedeniyle yap: # shellcheck disable=SC2016 # expands when the stub runs. Altıncı yazıdaki SC2329 (hiç çağrılmayan function uyarısı) gibi, ShellCheck de yanılabilir. Bash 5.3'ün yeni syntax'ında bir örneği daha var: ${ komut; } subshell açmadığı hâlde ShellCheck 0.11.0 içindeki atamanın kaybolabileceğini söylüyor (aşağıdaki new53.sh'in 7. satırı):
$ shellcheck -f gcc new53.sh
new53.sh:5:7: note: Modification of count is local (to subshell caused by $(..) expansion). [SC2030]
new53.sh:6:36: note: count was modified in a subshell. That change might be lost. [SC2031]
new53.sh:7:17: note: count was modified in a subshell. That change might be lost. [SC2031]
İlk iki not doğru, üçüncüsü değil. Bir dilin yeni sürümü lint aracından önce gelir; yeni bir özellik kullanmadan önce aracın onu tanıyıp tanımadığına bak.
shfmt ile Biçim ve Gizli Bir Tuzak
shfmt (mvdan/sh projesi), shell kodu için dotnet format ya da Prettier ne ise o: girinti ve boşluk tartışmasını bitirir. Ayarlarını komut satırından alabildiği gibi .editorconfig'den de okur; repo köküne bir tane koyduk, böylece editör ve shfmt aynı kuralı izliyor:
# shfmt biçim ayarlarını buradan okur (shfmt -d, shfmt -w)
root = true
[*]
end_of_line = lf
insert_final_newline = true
[*.{sh,bash,bats}]
indent_style = space
indent_size = 4
switch_case_indent = true
shfmt -d farkı gösterir ve fark varsa 1 döner (CI için), shfmt -w dosyaları düzeltir. Seri boyunca elle tuttuğumuz biçime en çok itiraz ettiği yer aritmetik parantezlerin içindeki boşluklar oldu:
$ shfmt -d scripts/bookstore-health.sh
diff scripts/bookstore-health.sh.orig scripts/bookstore-health.sh
--- scripts/bookstore-health.sh.orig
+++ scripts/bookstore-health.sh
@@ -22,7 +22,7 @@
}
main() {
- if (( $# > 1 )); then
+ if (($# > 1)); then
usage
exit 2
fi
@@ -40,7 +40,7 @@
# A known environment name maps to its URL; anything else is used as a URL.
local url="${HEALTH_URLS[$target]:-$target}"
local curl_opts=(-fsS --max-time "$timeout" -o /dev/null)
- if (( retries > 0 )); then
+ if ((retries > 0)); then
# curl waits 1, 2, 4... seconds between retries.
curl_opts+=(--retry "$retries" --retry-connrefused)
fi
Bu bir zevk meselesi; asıl önemli fark başka bir yerdeydi. Birinci yazıda her script'in son satırını main "$@"; exit yapmıştık: bash satırı bütünüyle okuduğu için, script çalışırken dosya yerinde değiştirilse bile main döner dönmez çıkıyordu. shfmt bu satırı ikiye bölüyor:
$ shfmt -d oneline.sh
diff oneline.sh.orig oneline.sh
--- oneline.sh.orig
+++ oneline.sh
@@ -5,4 +5,5 @@
echo "step 2: copy files"
echo "step 3: start service"
}
-main "$@"; exit
+main "$@"
+exit
Biçim aracı kodun davranışını değiştirmez diye düşünürüz; burada değiştiriyor. Birinci yazıdaki denemeyi shfmt'nin çıktısıyla tekrarladım: script sleep'te beklerken başına bir yorum satırı eklenmiş sürümü cp ile üzerine yazdım. Karşılaştırma için ikinci script'te son satırı süslü parantez içine aldım ve onu da shfmt'den geçirdim:
$ cp live-split-v1.sh live.sh; ./live.sh & sleep 1; cp live-split-v2.sh live.sh; wait
[1] 14903
step 1: stop service
step 2: copy files
step 3: start service
./live.sh: line 9: o: command not found
./live.sh: line 10: syntax error near unexpected token `}'
./live.sh: line 10: `}'
$ cp live-braces-v1.sh live.sh; ./live.sh & sleep 1; cp live-braces-v2.sh live.sh; wait
[1] 14910
step 1: stop service
step 2: copy files
step 3: start service
İki satıra bölünen sürümde main bittikten sonra bash dosyanın yeni hâlini kaldığı byte'tan okumaya devam etti. Süslü parantezli sürümde bash, { ... } bloğunu çalıştırmadan önce kapanan parantezine kadar okumak zorunda; shfmt bloğu çok satıra yaysa da koruma kalıyor. Bütün script'lerin son satırı bu yüzden artık şöyle:
{
main "$@"
exit
}
bats-core ile Test
bats-core, Bash ile yazılmış bir test framework'ü. Her @test bloğu bir function; içindeki komutlardan biri başarısız olursa test kırmızı olur. run komutu çalıştırır, exit code'u $status'a, çıktıyı $output'a ve satırları ${lines[@]}'e koyar. Kurulumu da bir checksum ile yaptık: bats-core'un GitHub release'inde indirilecek ayrı bir dosya yok, bu yüzden v1.14.0 tag'ini klonlayıp commit hash'inin (eb7f42f8…) GitHub'ın doğruladığı imzalı tag'in gösterdiği commit olduğunu kontrol ettik.
İlk test dosyası kütüphaneyi test ediyordu ve hemen bir sürprizle karşılaştı. Test, common.sh'i source ettiği anda bütün testler anlamsız hatalarla kırıldı:
not ok 3 run prints a shell-quoted command in a dry run
# (in test file tests/common.bats, line 27)
# `[ "$status" -eq 0 ]' failed with status 2
# [dry-run] run rm -rf /opt/bookstore/releases/1.4.0\ old
# /home/user/bookstore-ops/tests/common.bats: line 27: [: : integer expression expected
Kütüphanenin run function'ı, bats'in kendi run'ını ezmişti; bash'te function adları global ve son tanımlanan kazanır. Kütüphane function'larını test süreci yerine bir alt bash'te çağıran küçük bir yardımcıyla çözdük. Bu ayrıca die'ın exit'inin testi değil yalnız o alt process'i bitirmesini sağlıyor:
# Bir kütüphane function'ını alt bir bash'te çağırır. Kütüphaneyi testin içine
# source etmek, bats'in kendi run()'ını kütüphanenin run()'ıyla değiştirirdi.
lib() {
bash -c 'set -Eeuo pipefail; source "$1"; shift; "$@"' lib "$SCRIPTS/lib/common.sh" "$@"
}
@test "retry succeeds on the third attempt" {
make_stub sleep 'exit 0'
make_stub flaky "n=\$(( \$(cat $BATS_TEST_TMPDIR/count) + 1 )); echo \$n > $BATS_TEST_TMPDIR/count; (( n >= 3 ))"
echo 0 >"$BATS_TEST_TMPDIR/count"
run lib retry 5 1 flaky
[ "$status" -eq 0 ]
[ "$(cat "$BATS_TEST_TMPDIR/count")" -eq 3 ]
}
make_stub, testin geçici klasöründe (BATS_TEST_TMPDIR) çalıştırılabilir küçük bir script oluşturuyor ve o klasör PATH'in (komutların arandığı klasör listesi) başında. Planın "PATH hilesi" dediği bu: retry sleep'i çağırdığında gerçek sleep yerine hemen dönen stub çalışıyor, test birkaç saniye beklemiyor. flaky ilk iki çağrıda başarısız, üçüncüde başarılı olan bir komut.
Deploy testleri için test_helper.bash her testte sahte bir sunucu kuruyor: BATS_TEST_TMPDIR altında release'ler, config dosyaları ve stub'lar. Artifact deposu için sunucu gerekmiyor, çünkü curl file:// adreslerini de indiriyor. Health endpoint'ini ise curl'ün yerine geçen bir stub karşılıyor; diğer her çağrıyı gerçek curl'e bırakıyor:
# Health endpoint'i, current release'te UNHEALTHY dosyası varken 503 döner;
# diğer bütün curl çağrıları (artifact indirme) gerçek curl'e gider.
local real_curl
real_curl=$(command -v curl)
make_stub curl "for arg in \"\$@\"; do
if [[ \$arg == http://127.0.0.1:5000/health ]]; then
[[ ! -e $BOOKSTORE_ROOT/current/UNHEALTHY ]] && exit 0
echo 'curl: (22) The requested URL returned error: 503' >&2
exit 22
fi
done
exec $real_curl \"\$@\""
make_stub sudo 'exec "$@"'
# shellcheck disable=SC2016 # stub çalışırken genişler
make_stub systemctl 'echo "systemctl $*" >> "$BATS_TEST_TMPDIR/systemctl.calls"'
export PATH="$STUBS:$PATH"
Bu sayede yedinci yazıda elle denediğimiz senaryoların hepsi birer teste dönüştü: başarılı deploy, aynı deploy'u tekrar çalıştırmak, checksum hatası, health check'te rollback ve --rollback:
@test "a failed health check rolls back to the previous release" {
publish_artifact 1.4.7 unhealthy
run "$SCRIPTS/bookstore-deploy.sh" -e staging -v 1.4.7
[ "$status" -eq 1 ]
[[ $output == *"rolled back to 1.4.6"* ]] || false
[ "$(current)" = 1.4.6 ]
}
$ bats tests
1..19
ok 1 log writes a UTC timestamp and the message to stderr only
ok 2 die exits with the given code
ok 3 run prints a shell-quoted command in a dry run
ok 4 retry succeeds on the third attempt
ok 5 retry gives up and returns the last exit code
ok 6 current_release prints the release that current points to
ok 7 current_release fails when there is no current release
ok 8 load_env_file exports KEY=VALUE lines and skips comments
ok 9 load_env_file refuses a secrets file that others can read
ok 10 load_env_file reports a bad line by number, not by content
ok 11 --help prints the usage and exits 0
ok 12 an unknown environment is a usage error
ok 13 a version that is not X.Y.Z is a usage error
ok 14 a dry run changes nothing
ok 15 a deploy switches current and writes RELEASE
ok 16 deploying the current release again does nothing
ok 17 a checksum mismatch stops before anything is extracted
ok 18 a failed health check rolls back to the previous release
ok 19 --rollback returns to the release before current
Testlerin bir işe yaradığını görmek için yedinci yazının en önemli düzeltmesini geri aldım: switch_current'taki mv -T'yi düz mv yaptım.
$ sed -i 's|run mv -T "$ROOT/current.new" "$ROOT/current"|run mv "$ROOT/current.new" "$ROOT/current"|' scripts/bookstore-deploy.sh
$ bats tests/deploy.bats
1..9
ok 1 --help prints the usage and exits 0
ok 2 an unknown environment is a usage error
ok 3 a version that is not X.Y.Z is a usage error
ok 4 a dry run changes nothing
not ok 5 a deploy switches current and writes RELEASE
# (in test file tests/deploy.bats, line 42)
# `[ "$(current)" = 1.4.7 ]' failed
not ok 6 deploying the current release again does nothing
# (in test file tests/deploy.bats, line 51)
# `[ "$status" -eq 0 ]' failed
# efbundle: ok
# OK http://127.0.0.1:5000/health
ok 7 a checksum mismatch stops before anything is extracted
not ok 8 a failed health check rolls back to the previous release
# (in test file tests/deploy.bats, line 68)
# `[ "$status" -eq 1 ]' failed
not ok 9 --rollback returns to the release before current
# (in test file tests/deploy.bats, line 76)
# `[ "$(current)" = 1.4.5 ]' failed
-T olmadan mv, current.new'i current'ın gösterdiği klasörün içine taşıdı ve current hiç değişmedi. Script hata vermedi, health check de geçti (eski release çalışıyordu); bunu ancak sonucu kontrol eden bir test yakalıyor.
GitHub Actions'ta Lint ve Test
Seri boyunca söz verdiğimiz CI job'ı. Araçların sürümleri ve checksum'ları workflow'un başında sabitleniyor; runner image'ındaki sürüm değiştiğinde sonucun değişmemesi için araçları kendimiz kuruyoruz:
name: ci
on:
push:
branches: [main]
pull_request:
permissions:
contents: read
env:
SHELLCHECK_VERSION: v0.11.0
SHELLCHECK_SHA256: 8c3be12b05d5c177a04c29e3c78ce89ac86f1595681cab149b65b97c4e227198
SHFMT_VERSION: v3.14.1
SHFMT_SHA256: 76e77641faa025814b77f153b29796b8e6fa2fca03e0c76a691608b86c7ea7bf
BATS_VERSION: v1.14.0
BATS_COMMIT: eb7f42f8d608ac693d7a4b67474f6714ea68cfc5
jobs:
lint:
runs-on: ubuntu-24.04
steps:
- uses: actions/checkout@3d3c42e5aac5ba805825da76410c181273ba90b1 # v7.0.1
- name: Install ShellCheck and shfmt
run: |
cd "$RUNNER_TEMP"
curl -fsSLo shellcheck.tar.xz \
"https://github.com/koalaman/shellcheck/releases/download/$SHELLCHECK_VERSION/shellcheck-$SHELLCHECK_VERSION.linux.x86_64.tar.xz"
echo "$SHELLCHECK_SHA256 shellcheck.tar.xz" | sha256sum -c
tar -xJf shellcheck.tar.xz
sudo install -m 755 "shellcheck-$SHELLCHECK_VERSION/shellcheck" /usr/local/bin/shellcheck
curl -fsSLo shfmt "https://github.com/mvdan/sh/releases/download/$SHFMT_VERSION/shfmt_${SHFMT_VERSION}_linux_amd64"
echo "$SHFMT_SHA256 shfmt" | sha256sum -c
sudo install -m 755 shfmt /usr/local/bin/shfmt
- name: ShellCheck
run: shellcheck scripts/*.sh scripts/lib/*.sh tests/*.bats tests/*.bash
- name: shfmt
run: shfmt -d scripts tests
test:
runs-on: ubuntu-24.04
steps:
- uses: actions/checkout@3d3c42e5aac5ba805825da76410c181273ba90b1 # v7.0.1
- name: Install bats-core
run: |
git clone --quiet --depth 1 --branch "$BATS_VERSION" \
https://github.com/bats-core/bats-core.git "$RUNNER_TEMP/bats-core"
test "$(git -C "$RUNNER_TEMP/bats-core" rev-parse HEAD)" = "$BATS_COMMIT"
sudo "$RUNNER_TEMP/bats-core/install.sh" /usr/local
- name: Run the tests
run: bats tests
Checksum'lar GitHub'ın release API'sinin her dosya için verdiği SHA (Secure Hash Algorithm, bir özet algoritması ailesi) değerlerinden, yani SHA-256 hash'leri; x86_64 dosyalarını indirip sha256sum -c ile lab'da da kontrol ettim. actions/checkout'un tam commit SHA'sıyla sabitlenmesi GitHub Actions serisinin güvenlik yazısındaki kural. Workflow actionlint 1.7.12'den hatasız geçti; lint ve test job'larının komutlarını da lab'da aynı sürümlerle çalıştırdım; yukarıdaki shellcheck: clean ve 19 ok o koşudan. Bir ayrıntı: bats çıktısı bir terminale gitmiyorsa varsayılan olarak TAP (Test Anything Protocol; satır tabanlı, araçların okuyabildiği test çıktısı biçimi) yazar; CI log'larında gördüğün ok/not ok satırları bu.
macOS'taki Bash 3.2 ve BSD Araçları
Önce Tahmin Et'in cevabı. Testleri bu Mac'te, PATH'te yalnız sistem araçları varken çalıştırdım. Deploy script'i Bash 3.2'de header'dan hemen sonraki shopt -s inherit_errexit satırında çöküyor, çünkü bu option 4.4'te geldi. Buna rağmen ilk koşuda üç test geçti (ayrıntı satırları çıkarıldı):
$ bats tests
1..19
ok 1 log writes a UTC timestamp and the message to stderr only
ok 2 die exits with the given code
ok 3 run prints a shell-quoted command in a dry run
ok 4 retry succeeds on the third attempt
ok 5 retry gives up and returns the last exit code
ok 6 current_release prints the release that current points to
ok 7 current_release fails when there is no current release
not ok 8 load_env_file exports KEY=VALUE lines and skips comments
not ok 9 load_env_file refuses a secrets file that others can read
ok 10 load_env_file reports a bad line by number, not by content
not ok 11 --help prints the usage and exits 0
not ok 12 an unknown environment is a usage error
not ok 13 a version that is not X.Y.Z is a usage error
not ok 14 a dry run changes nothing
not ok 15 a deploy switches current and writes RELEASE
not ok 16 deploying the current release again does nothing
ok 17 a checksum mismatch stops before anything is extracted
ok 18 a failed health check rolls back to the previous release
not ok 19 --rollback returns to the release before current
17 ve 18 yanlış sebeple geçti. Script 1 ile çıktı, beklenen de 1'di; [[ $output == *"checksum mismatch"* ]] yanlış sonuç verdiği hâlde testi durdurmadı. bats-core'un dokümanındaki "gotchas" sayfası bunu anlatıyor: Bash 4.1'den önce set -e, başarısız bir [[ ]] ya da (( ))'de durmuyor, meğer ki function'ın son komutu olsun. Öneri, sonuna || false eklemek; bütün [[ ]] kontrollerimize ekledik ve 17, 18 ile 10 da dürüstçe kırmızıya döndü. Bu, yalnız macOS sorunu değil, iyi bir genel ders: bir test, beklenen exit code'u kontrol etmekle yetinmemeli, sonucu da kontrol etmeli.
Kırılmaların geri kalanı tek tek araçlardan. macOS'un Bash 3.2'sinde olmayanlar ve GNU (özgür yazılım projesi) araçlarıyla BSD (FreeBSD kökenli Unix araçları) araçları arasındaki farklar:
$ echo "$BASH_VERSION"
3.2.57(1)-release
$ bash -c 'mapfile -t lines < deploy.env; echo "${#lines[@]}"'
bash: mapfile: command not found
0
$ bash -c 'env_name=STAGING; echo "${env_name,,}"'
bash: ${env_name,,}: bad substitution
$ bash -c 'set -u; args=(); echo "args: ${args[@]}"'; echo "exit=$?"
bash: args[@]: unbound variable
exit=127
$ bash -c 'shopt -s inherit_errexit'; echo "exit=$?"
bash: line 0: shopt: inherit_errexit: invalid shell option name
exit=1
$ stat -c %a deploy.env
stat: illegal option -- c
usage: stat [-FLnq] [-f format | -l | -r | -s | -x] [-t timefmt] [file ...]
$ stat -f %Lp deploy.env
644
$ sed -i 's/staging/production/' deploy.env
sed: 1: "deploy.env
": extra characters at the end of d command
$ sed -i '' 's/staging/production/' deploy.env && cat deploy.env
production
$ date -u -d '1 day ago' +%F
date: illegal option -- d
usage: date [-jnRu] [-I[date|hours|minutes|seconds|ns]] [-f input_fmt]
[ -z output_zone ] [-r filename|seconds] [-v[+|-]val[y|m|w|d|H|M|S]]
[[[[mm]dd]HH]MM[[cc]yy][.SS] | new_date] [+output_fmt]
$ mkdir r1 && ln -s r1 current.new && mv -T current.new current
mv: illegal option -- T
usage: mv [-f | -i | -n] [-hv] source target
mv [-f | -i | -n] [-v] source ... directory
$ flock -n 9
bash: flock: command not found
İkinci yazıda gördüğümüz declare -A'nın sessizce indexed array'e dönmesi de bu listenin parçası. Boş bir array'i set -u altında genişletmek 3.2'de hata, lab'daki 5.2'de değil; yalnız macOS'ta ortaya çıkacak türden bir fark. BSD sed -i bir yedek uzantısı bekliyor ve 's/.../''yi uzantı, dosya adını komut sanıyor. Bu Mac'te readlink -f, sort -V ve sha256sum çalıştı; stat -c, find -printf, mv -T, date -d, flock ve timeout yok.
Buradan çıkan karar şu: Bookstore'un ops script'leri Linux sunucu için yazıldı ve macOS'ta çalışmak zorunda değil. Bunu sessiz bir varsayım olarak bırakmak yerine her script'in başında açıkça kontrol ediyoruz:
if ((BASH_VERSINFO[0] < 5)); then
echo "${0##*/}: needs Bash 5 or newer, this is $BASH_VERSION" >&2
exit 1
fi
set -Eeuo pipefail
shopt -s inherit_errexit
$ ./scripts/bookstore-deploy.sh --help; echo "exit=$?"
bookstore-deploy.sh: needs Bash 5 or newer, this is 3.2.57(1)-release
exit=1
Kontrol set satırından önce, çünkü shopt -s inherit_errexit 3.2'de kendisi hata veriyor. Mac'te çalışan bir geliştirici için yol, Homebrew'un bash'i (formulae.brew.sh API'sine göre yazım tarihinde 5.3.20) ya da testleri bir Linux container'ında çalıştırmak. Homebrew bash'i PATH'e girer ve #!/usr/bin/env bash onu bulur; birinci yazıda #!/bin/bash yerine env'i seçmemizin bir nedeni buydu. Ama yeni bash, BSD stat'ı GNU stat yapmaz; bu script'ler için gerçekçi test ortamı CI'daki Ubuntu ya da yerelde bir container. Windows'ta çalışan okur için de aynı şey geçerli: Git Bash bir Linux sunucusu değil, testleri WSL'deki (Windows Subsystem for Linux, Windows içinde Linux çalıştıran katman) Ubuntu'da ya da CI'da çalıştır.
Bash Sürümleriyle Gelenler: 4.0'dan 5.3'e
Bash'in kaynak paketindeki NEWS dosyasından, script yazarken en çok işe yarayan eklemeler (yıllar ftp.gnu.org'daki tarball tarihleri):
| Sürüm | Script'te işe yarayan eklemeler |
|---|---|
| 4.0 (2009) | associative array, mapfile/readarray, ${var,,} ve ${var^^}, globstar, &>> |
| 4.2 (2011) | declare -g, lastpipe, printf '%(...)T' |
| 4.3 (2014) | declare -n (nameref) |
| 4.4 (2016) | inherit_errexit |
| 5.0 (2019) | EPOCHSECONDS, EPOCHREALTIME, BASH_ARGV0 |
| 5.1 (2020) | SRANDOM, wait -p, küçük here-doc'lar için pipe |
| 5.2 (2022) | patsub_replacement, globskipdots |
| 5.3 (2025) | ${ komut; } ve ${| komut; }, GLOBSORT, source -p, read -E, BASH_MONOSECONDS |
5.3'ün script'e en çok dokunan iki yeniliğini 5.2 ile yan yana denedim. ${ komut; }, komutun çıktısını $(...) gibi yakalıyor ama subshell açmadan; içindeki atamalar kalıyor. GLOBSORT glob sonuçlarının nasıl sıralanacağını belirliyor; üçüncü yazıda söz verdiğimiz gibi numeric yalnız tamamen rakamdan oluşan adlarda işe yarıyor:
#!/usr/bin/env bash
cd /tmp/globsort || exit 1
echo "bash $BASH_VERSION"
count=0
out=$(count=$((count + 1)); echo "release 1.4.7")
echo "\$(...): out=$out count=$count"
out=${ count=$((count + 1)); echo "release 1.4.7"; }
echo "\${ ...; }: out=$out count=$count"
echo "default: $(echo releases/*)"
GLOBSORT=numeric
echo "numeric: $(echo releases/*)"
GLOBSORT=-mtime
echo "-mtime: $(echo releases/*)"
cd /tmp/globsort/builds || exit 1
GLOBSORT=
echo "builds, name: $(echo *)"
GLOBSORT=numeric
echo "builds, numeric: $(echo *)"
$ ./new53.sh
bash 5.2.21(1)-release
$(...): out=release 1.4.7 count=0
./new53.sh: line 7: ${ count=$((count + 1)); echo "release 1.4.7"; }: bad substitution
${ ...; }: out=release 1.4.7 count=0
default: releases/1.4.10 releases/1.4.2 releases/1.4.9
numeric: releases/1.4.10 releases/1.4.2 releases/1.4.9
-mtime: releases/1.4.10 releases/1.4.2 releases/1.4.9
$ PATH="/opt/bash-5.3/bin:$PATH" ./new53.sh
bash 5.3.20(1)-release
$(...): out=release 1.4.7 count=0
${ ...; }: out=release 1.4.7 count=1
default: releases/1.4.10 releases/1.4.2 releases/1.4.9
numeric: releases/1.4.10 releases/1.4.2 releases/1.4.9
-mtime: releases/1.4.10 releases/1.4.9 releases/1.4.2
builds, name: 10 2 9
builds, numeric: 2 9 10
5.2'nin davranışı ayrıca öğretici: yeni syntax'ı parse aşamasında reddetmedi, satıra gelince "bad substitution" yazdı ve set -e olmayan script, out'un bir önceki değeriyle devam etti. 5.3'te -mtime release'leri en yeniden eskiye sıraladı; sürüm numarası için ise yine sort -V gerekiyor. source -p /tmp/globsort mylib.sh da 5.3'te kütüphaneyi verilen klasörde arıyor, 5.2'de "source: -p: invalid option" veriyor.
Bu özellikleri kullanmak, script'i çalışacağı en eski bash'e bağlamak demek. Yazım tarihinde paket depolarında durum şöyle (macOS ve Ubuntu satırları kendi koşularımdan, Homebrew formulae.brew.sh'tan, diğerleri Repology'den):
| Platform | Bash |
|---|---|
| macOS /bin/bash | 3.2.57 |
| AlmaLinux 9 (RHEL 9 ailesi) | 5.1.8 |
| Ubuntu 24.04 LTS | 5.2.21 |
| Debian 13 | 5.2.37 |
| CentOS Stream 10 | 5.2.26 |
| Fedora 43 | 5.3.0 |
| Ubuntu 26.04 LTS | 5.3.9 |
| Homebrew | 5.3.20 |
Bookstore'un sunucusu Ubuntu 24.04 olduğu sürece hedef 5.2; 5.3'e özgü bir şey kullanmak, 24.04'te çalışan bir sunucuda script'i kırar. Bizim BASH_VERSINFO kontrolümüz 5'i istiyor, çünkü testler 5.2 ve 5.3'te koşuyor; 5.3'ün özelliklerini 26.04'e geçildiğinde kullanmak mantıklı.
Ubuntu 26.04: Bash 5.3 ve Rust Coreutils
Ubuntu 26.04 LTS, Bash 5.3 ile ve varsayılan olarak uutils'le, yani Rust ile yeniden yazılmış coreutils ile geliyor; GNU sürümü gnuls, gnuln gibi adlarla hâlâ kurulu. Testleri bir 26.04 container'ında da koşturdum:
$ grep PRETTY_NAME /etc/os-release; echo "$BASH_VERSION"; ls --version | head -n 1
PRETTY_NAME="Ubuntu 26.04.1 LTS"
5.3.9(1)-release
ls (uutils coreutils) 0.10.0
$ bats tests
1..19
ok 1 log writes a UTC timestamp and the message to stderr only
ok 2 die exits with the given code
ok 3 run prints a shell-quoted command in a dry run
ok 4 retry succeeds on the third attempt
ok 5 retry gives up and returns the last exit code
ok 6 current_release prints the release that current points to
ok 7 current_release fails when there is no current release
ok 8 load_env_file exports KEY=VALUE lines and skips comments
ok 9 load_env_file refuses a secrets file that others can read
ok 10 load_env_file reports a bad line by number, not by content
ok 11 --help prints the usage and exits 0
ok 12 an unknown environment is a usage error
ok 13 a version that is not X.Y.Z is a usage error
ok 14 a dry run changes nothing
ok 15 a deploy switches current and writes RELEASE
ok 16 deploying the current release again does nothing
ok 17 a checksum mismatch stops before anything is extracted
ok 18 a failed health check rolls back to the previous release
ok 19 --rollback returns to the release before current
Hepsi yeşil; stat -c, sort -V, mv -T, sha256sum, mktemp uutils'te de aynı sonucu verdi. Ama yedinci yazıda strace ile gördüğümüz fark burada görünmüyor: 26.04'ün ln -sfn'i önce silip sonra oluşturuyor. Bu, testlerin yakalayamayacağı türden bir fark; testin sonunda current doğru yeri gösteriyor, aradaki milisaniyelik boşluk görünmüyor. Script'imiz mv -T kullandığı için etkilenmiyor. Yeşil bir test, davranışın aynı olduğunun değil, test ettiğin sonucun aynı olduğunun kanıtı. Ubuntu 26.04'e geçişin diğer etkileri (sudo-rs, nftables) Linux ve Shell serisinin 24.04'ten 26.04'e yazısında.
POSIX sh'ye Ne Zaman İnmeli?
Bu seri Bash için yazıldı, ama bazı yerlerde Bash yok: Alpine tabanlı container image'larında varsayılan shell BusyBox'ın ash'i, Debian ve Ubuntu'da /bin/sh dash. Bir Dockerfile'ın ENTRYPOINT script'i ya da bir paketin kurulum script'i #!/bin/sh ile çalışıyorsa POSIX (Unix sistemleri için ortak shell standardı) sh'ye inmek doğru. Bash alışkanlığıyla yazılmış bir entrypoint:
#!/bin/sh
# Container entrypoint'i: veritabanını bekler, sonra API'yi başlatır.
retries=0
until [[ -f /run/db-ready ]]; do
retries=$((retries + 1))
if (( retries > 30 )); then
echo "database not ready" >&2
exit 1
fi
sleep 1
done
exec dotnet Bookstore.Api.dll "$@"
$ timeout 3 sh entrypoint.sh; echo "exit=$?"
entrypoint.sh: 4: [[: not found
entrypoint.sh: 6: retries: not found
entrypoint.sh: 4: [[: not found
entrypoint.sh: 6: retries: not found
entrypoint.sh: 4: [[: not found
entrypoint.sh: 6: retries: not found
exit=124
$ ls
30
entrypoint.sh
dash [['yi bir komut adı sandı ve bulamadı; until bunu "henüz hazır değil" diye okudu. Daha kötüsü (( retries > 30 )): dash bunu iç içe iki subshell ve bir redirection olarak okudu, retries diye bir komut aradı ve her turda 30 adında boş bir dosya oluşturdu. Script hiçbir zaman 30'dan sonra durmazdı. ShellCheck shebang'e bakıp bunu yakalıyor:
$ shellcheck -f gcc entrypoint.sh
entrypoint.sh:4:7: warning: In POSIX sh, [[ ]] is undefined. [SC3010]
entrypoint.sh:6:8: warning: In POSIX sh, standalone ((..)) is undefined. [SC3006]
POSIX karşılıkları [ -f /run/db-ready ] ve [ "$retries" -gt 30 ]. Karar kuralım basit: kod, bash'in garanti olmadığı bir yerde çalışacaksa (container entrypoint'i, paket script'i, başka ekiplerin makineleri) POSIX sh ve #!/bin/sh; kendi sunucumuzdaki ops script'leri ise Bash, çünkü array'ler, [[ ]], pipefail ve trap'ler o script'leri daha güvenli yapıyor. Arada kalmak, yani #!/bin/sh yazıp bash'izm kullanmak, en kötü seçenek; birinci yazıda gördüğümüz gibi bir sistemde çalışır, ötekinde sessizce bozulur.
Üretimde Dikkat
Lint ve testleri pull request'in zorunlu kontrolü yap. CI'da çalışıp kimsenin bakmadığı bir job, hiç olmayan bir job'dan farksız. Branch protection'da lint ve test job'larını required check olarak işaretle; ShellCheck uyarısı olan bir script main'e girmesin.
Testlerin ne kadar gerçek olduğunu bil. Bizim testlerimiz systemctl, sudo ve health endpoint'i için stub kullanıyor; script'in mantığını test ediyorlar, sunucuyla entegrasyonunu değil. Bunu tamamlayan şey, staging'de gerçek bir deploy'u ve rollback'i periyodik olarak çalıştırmak. Yedinci yazıdaki restore testi gibi, bir mekanizmaya gerçekten ihtiyaç duymadan önce onu denemenin tek yolu bu.
Araç sürümlerini sabitle ve bilinçli yükselt. ShellCheck'in yeni sürümü yeni uyarılar getirir (0.11'in SC2329'u gibi); sürümü workflow'da sabitlemek, bir sabah alakasız bir pull request'in kırmızı olmasını önler. Yükseltmeyi ayrı bir pull request'te yap ve yeni uyarıları orada temizle.
Script'in hedef platformunu yaz. "Ubuntu 24.04+, Bash 5+, GNU coreutils, util-linux" gibi bir satır header yorumunda ya da README'de, bir sonraki kişinin script'i macOS'ta ya da Alpine'da çalıştırmayı deneyip neden kırıldığını aramasını önler. BASH_VERSINFO kontrolü bunun çalıştırılabilir hâli.
Sık Düşülen Tuzaklar
Sadece exit code'u test etmek. Yukarıdaki macOS koşusunda üç test, script hiç çalışmadığı hâlde geçti, çünkü beklenen exit code da 1'di. Her test hem exit code'u hem de sonucu (çıktı, dosya, symlink) kontrol etmeli ve bats'te [[ ]] kontrollerinin sonuna || false eklenmeli.
Biçim aracını davranıştan bağımsız sanmak. shfmt'nin main "$@"; exit'i ikiye bölmesi, yalnız biçimi değil, script'in yerinde değiştirildiğinde nasıl davrandığını da değiştirdi. Bir formatter'ı ilk kez bütün koda uygularken farkı satır satır oku ve testleri çalıştır.
Kütüphane function'larına genel adlar vermek. Bizim run'ımız bats'in run'ıyla çakıştı; aynı şey log, die ya da cleanup gibi adlarla başka bir kütüphaneyi source ettiğinde de olabilir. Google Shell Style Guide kütüphane function'ları için bookstore::run gibi bir ön ek öneriyor; büyüyen bir kütüphanede bunu baştan yapmak, sonradan bütün script'leri değiştirmekten ucuz.
Testleri yalnız kendi makinende çalıştırmak. Mac'te yazıp Mac'te test edilen bir script, Linux sunucuda ilk kez çalıştığında test edilmiş sayılmaz. Testlerin koştuğu ortam, script'in çalışacağı ortamla aynı olmalı: CI'da Ubuntu 24.04 runner'ı, yerelde de bir container.
Küçük Bir Deneme
★☆☆ bookstore-health.sh için bir test dosyası yaz: HEALTH_TIMEOUT=abc 2 ile bitsin, bilinmeyen bir ortam adı URL olarak kullanılsın, health endpoint'i 503 dönerken 1 ile bitsin. curl'ü make_stub ile taklit et.
★★☆ CI'a bir matrix ekle: testler bir de Bash 5.3 ile koşsun. İpucu: job'da ubuntu:26.04 container'ını kullan ya da 5.3'ü kaynaktan derleyen bir adım ekle; ikisinin bedelini (süre, cache) karşılaştır.
★★★ bookstore-backup.sh için testler yaz: sqlcmd'yi aldığı sorguyu bir dosyaya yazan bir stub'la değiştir, sorgunun BACKUP DATABASE [BookstoreDb] TO DISK içerdiğini, DB_NAME='x]; DROP DATABASE y; --' verildiğinde script'in sorgu çalıştırmadan reddettiğini ve touch -d ile yaşlandırılmış dosyaların silindiğini kontrol et.
Bu yazıyla Bash Scripting serisi tamamlandı. Shebang ve exit code'dan başlayıp quoting, döngüler, function'lar, veri akışı, error handling, gerçek bir deploy ve backup script'ine ve sonunda bu script'leri test edip CI'a bağlamaya geldik. Bookstore'un ops klasörü artık her değişikliği ShellCheck, shfmt ve 19 testten geçiren, hedef platformunu açıkça söyleyen bir codebase. Script'leri bir CI pipeline'ının içinde nasıl kullanacağın GitHub Actions serisinde; sunucunun kendisini yönetmek Linux ve Shell serisinde.