Blog
Mert Özen'in yazılım geliştirme, backend, frontend ve DevOps üzerine blog yazıları.
Abstract Factory: Birbirine Uyumlu Object Ailelerini Birlikte Üretmek
Abstract Factory, birbiriyle uyumlu olması gereken ürünleri (blob storage, queue, secret store gibi) tek bir factory'den üreterek geçersiz kombinasyonları imkânsız kılar; bedeli, aileye yeni ürün eklemenin bütün factory'leri değiştirmesidir. Configuration ile aile seçimi, ADO.NET'in DbProviderFactory'si ve CanCreateBatch, keyed services ile tenant başına factory gerçek çıktılarla.
Factory Method ve Static Factory: Oluşturmayı Alt Class'a ya da Tek Bir Method'a Bırakmak
GoF Factory Method hangi ürünün oluşturulacağını alt class'a bırakır; static factory method ise constructor'ın yerine geçen, adı olan, cache'leyebilen ve gizli alt tip döndürebilen tek bir method'dur. Constructor'dan çağrılan factory method hatası ve CA2214, DbConnection.CreateDbCommand, ILoggerFactory ve IHttpClientFactory, DI'da Func<T>, ActivatorUtilities, keyed services ve IDisposable ürünlerin sahipliği gerçek çıktılarla.
Singleton Pattern: Thread-Safe Lazy<T>, Static Field ve Neden DI Singleton Lifetime Daha İyi
Tek instance gerekiyorsa en temiz yol klasik Singleton değil, DI container'da AddSingleton ile kaydetmektir: tek instance garantisi aynı kalır, global erişim ve gizli bağımlılık ortadan kalkar. Naif Singleton'daki race, double-checked locking'in tarihi, static readonly ve beforefieldinit, Lazy<T>'nin exception caching'i, captive dependency ve singleton içindeki paylaşılan state gerçek çıktılarla.
Design Pattern Nedir? GoF Kataloğu, Pattern Anatomisi ve Modern Dillerde Kaybolan Pattern'ler
Design pattern, belli bir bağlamda tekrar eden bir tasarım problemine verilmiş, adı, rolleri ve bedeli (consequences) belli bir çözümdür; ezberlenecek bir diyagram değildir. Alexander'dan GoF'a pattern fikri, GoF'un 13 bölümlük template'i, purpose × scope haritası ve Norvig'in tespitiyle C#'ta yield, event ve lambda'ya dönüşüp görünmez olan pattern'ler.
Uygulamalı Clean Code: Legacy OrderService'i Adım Adım Temizlemek
Legacy kodu temizlemenin güvenli yolu önce küçük bir seam ve characterization test'lerle mevcut davranışı sabitlemek, sonra her adımı ayrı commit'te yapmak ve davranış değişikliklerini ayrı fix commit'lerine ayırmaktır. Yazıda 609 satırlık OrderService 16 commit'te, her commit'te testler yeşilken temizleniyor; en yüksek Cognitive Complexity 92'den 10'a iniyor, bilinçli bırakılan smell'ler de gerekçesiyle listeleniyor.
Clean Code Tartışması: Ousterhout, Muratori ve Kuralların Sınırları
Ousterhout ve Martin aynı hedefte, okuyucunun yükünü azaltmakta anlaşıyor; ayrıldıkları yer method'ları ne kadar böleceğin, comment'lerin değeri ve TDD. Yazı 2024–25 tartışmasını, Muratori'nin performans eleştirisini (C#'ta BenchmarkDotNet ile tekrarlanmış hâliyle) ve qntm'nin kitap eleştirisini iki tarafın kendi kaynaklarından özetliyor.
Code Smell Kataloğu: C# Kodunda Kokuyu Tanımak
Code smell, genellikle daha derin bir tasarım problemine işaret eden yüzeysel bir belirtidir; teşhis değil, bakılacak yeri gösterir. Yazı Fowler'ın 2. baskıdaki 24 smell'ini Mäntylä'nın beş grubuyla haritalıyor, her birini legacy OrderService.cs'te arıyor ve SonarAnalyzer'ın hangilerini yakalayıp hangilerini kaçırdığını gerçek çıktıyla gösteriyor.
Simple Design'ın Dört Kuralı: Testler Geçer, Niyet Açık, Tekrar Yok, En Az Eleman
Kent Beck'in simple design kuralları öncelik sırasıyla şunlar: testler geçer, niyet açıktır, tekrar yoktur, eleman sayısı en azdır. Yazıda bir kupon indirimi hesabı bu dört soruyla adım adım büyütülüyor, tesadüfi benzerlik ile gerçek tekrar ayrılıyor ve aynı testleri geçen aşırı genelleştirilmiş bir versiyonun bedeli gösteriliyor.
Temiz Test Kodu: F.I.R.S.T., Okunabilir Assert ve Test Data Builder
Temiz test hızlı, bağımsız, her gün aynı sonucu veren, kendini doğrulayan ve zamanında yazılmış testtir (F.I.R.S.T.); legacy OrderService testleri DateTime.Now yüzünden cumartesi, static Db yüzünden sıraya göre kırılıyor. TimeProvider ve FakeTimeProvider, test data builder, cümle gibi okunan test adları ve kırıldığında sebebi söyleyen assert'lerle aynı kuralları temiz testlere çeviriyoruz.
Clean Code'da Class'lar: Küçük Class, Cohesion ve Değişime Göre Düzenlemek
Class'ın büyüklüğü satırla değil, değişikliğini isteyen actor sayısıyla ölçülür; method'ların field paylaşmaması ve CA1822'nin "static yap" uyarıları düşük cohesion'ın işaretidir. Legacy OrderService'te aynı class'taki iki fiyat hesabı ayrışıp 731,50 TRY teklif edip 690,52 TRY çekiyordu; fiyatı tek bir OrderPricing class'ına toplayıp primary constructor, sealed ve required ile modern C# class'ları kuruyoruz.
Boundary'ler: Third-Party Kodu Sarmak ve Learning Test'ler
Ödeme SDK'sı, e-posta kütüphanesi ve cache gibi kontrol etmediğin kodu, kendi ihtiyacının şeklinde bir interface'in ve tek bir adapter'ın arkasına al; tiplerini ve exception'larını içeri sızdırma. Learning test'lerle kütüphanenin davranışını sabitle: MimeKit'in TryParse'ı "ada"yı bile geçerli sayıyor ve 4.17.0'dan 4.18.2'ye yükseltmede 13 test değişmeden geçip transitive güvenlik uyarısı kayboldu.
Clean Code'da Error Handling: Exception, Try Pattern ve Result Pattern
Beklenen iş sonuçları (stok yok, kupon geçersiz, ödeme reddedildi) için Try pattern ya da Result<T>, bug'lar için argument exception'ları, altyapı hataları için context eklenmiş exception kullan ve onları yalnız uygulamanın sınırında yakala. Legacy OrderService'teki return code'larını, static LastError'ı ve boş catch bloklarını bu üç araçla temizliyoruz; ölçümde fırlatılan bir exception TryParse'tan yaklaşık 1.165 kat yavaş.