Blog
Mert Özen'in yazılım geliştirme, backend, frontend ve DevOps üzerine blog yazıları.
Clean Code Nedir? Okunabilirlik, Değişim Maliyeti ve 2025'teki İkinci Baskı
Clean Code, çalışan kodun ucuza değiştirilebilir ve okunabilir olmasıdır: Bookstore'un legacy OrderService'inde aynı sepet Türkçe I tuzağı, kopyalanıp ayrışmış fiyat hesabı ve DateTime.Now yüzünden dört farklı tutar üretiyor. 2025'te çıkan ikinci baskı kitabı Code, Design, Architecture ve Craftsmanship kısımlarıyla yeniden yazdı; seri bu 609 satırlık dosyayı adım adım temizleyecek.
Clean Code'da Naming: Niyet Anlatan İsimler, .NET Naming Guideline'ları ve Türkçe-İngilizce Karışımı
İyi isim, okuyucunun kodu açmadan soracağı soruları cevaplar: legacy OrderService'teki d, tmp2, k ve int t isimlerini domain diliyle ve sabitlerle değiştirmek davranışı değiştirmeden (beş senaryoda aynı toplam) fiyat hesabını okunur kılıyor. Yazı .NET naming kurallarını, Hungarian notation'ı, Türkçe-İngilizce karışık isimleri ve ToLower()'ın tr-TR'de Id'yi ıd yapan Turkish-I tuzağını gerçek çıktılarla anlatıyor.
Clean Code'da Fonksiyonlar: Küçük Method, Tek Soyutlama Seviyesi ve Guard Clause
Bir method tek bir iş yapmalı ve tek bir soyutlama seviyesinde kalmalı: legacy OrderService'teki 136 satırlık ProcessData guard clause, step-down rule, parameter object ve CQS (Command-Query Separation) ile bölününce Cognitive Complexity 92'den en yüksek 5'e iniyor ve dokuz senaryoda davranış aynı kalıyor. Yazı flag argument'ları, out yerine record dönmeyi, ThrowIfNull gibi guard helper'ları ve aşırı bölmenin bedelini (Ousterhout'un shallow method eleştirisi) gerçek çıktılarla anlatıyor.
Clean Code'da Comment'ler: Ne Zaman Yazılır, Ne Zaman Koda Dönüştürülür?
Kodun anlatabildiğini koda (isim, const, enum, method), anlatamadığını (neden, uyarı, dış bağlam, public API contract'ı) comment'e yaz: legacy OrderService'teki comment'lerin çoğu kodu tekrar ediyor, ikisi yalan söylüyor, changelog ve commented-out kodun yeri ise Git. Yazı XML doc comment'lerin CS1572/CS1573/CS1574/CS1591 ile nasıl doğrulandığını ve Ousterhout'un interface comment savunusunu gerçek çıktılarla anlatıyor.
Formatting ve Dosya Düzeni: Kodu Gazete Gibi Okunur Kılmak
Formatting bir estetik değil iletişim meselesidir ve kuralını insan değil araç uygulamalıdır: süslü parantezsiz bir if'te yanlış girinti, e-posta gönderilmediği hâlde log'a 'gönderildi' yazdırıyor ve bunu derleyici değil SonarAnalyzer ile dotnet format yakalıyor. Yazı newspaper metaphor'ü, dikey düzeni, member sırasını, bir dosyada bir tip kuralını, file-scoped namespace dönüşümünü ve 259 karakterlik LINQ zincirini satırlara bölmeyi gerçek çıktılarla anlatıyor.
Object mi Data Structure mı? Record, DTO ve Primitive Obsession
Object verisini saklayıp davranış açar, data structure veriyi açar ve davranış taşımaz; ikisinin arasındaki hybrid en pahalısıdır. DTO'lar için record, domain için encapsulation, string ve decimal ile taşınan kavramlar için Money ve Email gibi value object'ler kullan; Law of Demeter'a da kısa bir giriş yapıyoruz.
Clean Code'da Error Handling: Exception, Try Pattern ve Result Pattern
Beklenen iş sonuçları (stok yok, kupon geçersiz, ödeme reddedildi) için Try pattern ya da Result<T>, bug'lar için argument exception'ları, altyapı hataları için context eklenmiş exception kullan ve onları yalnız uygulamanın sınırında yakala. Legacy OrderService'teki return code'larını, static LastError'ı ve boş catch bloklarını bu üç araçla temizliyoruz; ölçümde fırlatılan bir exception TryParse'tan yaklaşık 1.165 kat yavaş.
Boundary'ler: Third-Party Kodu Sarmak ve Learning Test'ler
Ödeme SDK'sı, e-posta kütüphanesi ve cache gibi kontrol etmediğin kodu, kendi ihtiyacının şeklinde bir interface'in ve tek bir adapter'ın arkasına al; tiplerini ve exception'larını içeri sızdırma. Learning test'lerle kütüphanenin davranışını sabitle: MimeKit'in TryParse'ı "ada"yı bile geçerli sayıyor ve 4.17.0'dan 4.18.2'ye yükseltmede 13 test değişmeden geçip transitive güvenlik uyarısı kayboldu.
Clean Code'da Class'lar: Küçük Class, Cohesion ve Değişime Göre Düzenlemek
Class'ın büyüklüğü satırla değil, değişikliğini isteyen actor sayısıyla ölçülür; method'ların field paylaşmaması ve CA1822'nin "static yap" uyarıları düşük cohesion'ın işaretidir. Legacy OrderService'te aynı class'taki iki fiyat hesabı ayrışıp 731,50 TRY teklif edip 690,52 TRY çekiyordu; fiyatı tek bir OrderPricing class'ına toplayıp primary constructor, sealed ve required ile modern C# class'ları kuruyoruz.
Temiz Test Kodu: F.I.R.S.T., Okunabilir Assert ve Test Data Builder
Temiz test hızlı, bağımsız, her gün aynı sonucu veren, kendini doğrulayan ve zamanında yazılmış testtir (F.I.R.S.T.); legacy OrderService testleri DateTime.Now yüzünden cumartesi, static Db yüzünden sıraya göre kırılıyor. TimeProvider ve FakeTimeProvider, test data builder, cümle gibi okunan test adları ve kırıldığında sebebi söyleyen assert'lerle aynı kuralları temiz testlere çeviriyoruz.
Simple Design'ın Dört Kuralı: Testler Geçer, Niyet Açık, Tekrar Yok, En Az Eleman
Kent Beck'in simple design kuralları öncelik sırasıyla şunlar: testler geçer, niyet açıktır, tekrar yoktur, eleman sayısı en azdır. Yazıda bir kupon indirimi hesabı bu dört soruyla adım adım büyütülüyor, tesadüfi benzerlik ile gerçek tekrar ayrılıyor ve aynı testleri geçen aşırı genelleştirilmiş bir versiyonun bedeli gösteriliyor.
Code Smell Kataloğu: C# Kodunda Kokuyu Tanımak
Code smell, genellikle daha derin bir tasarım problemine işaret eden yüzeysel bir belirtidir; teşhis değil, bakılacak yeri gösterir. Yazı Fowler'ın 2. baskıdaki 24 smell'ini Mäntylä'nın beş grubuyla haritalıyor, her birini legacy OrderService.cs'te arıyor ve SonarAnalyzer'ın hangilerini yakalayıp hangilerini kaçırdığını gerçek çıktıyla gösteriyor.